آیین های گذردرگیلان- زایمان


نویسنده : محمدبشرا + طاهرطاهری
قسمت سوم= زایمان
زن باردار تحت نظر و رژیم خاص بود. فقط باورها در مورد جنین رعایت نمیشد ، بلکه در باورهایی که به سخت یا آسان زایی مربوط بود، زنان وسواس زیادی از خود نشان می دادند . در عصر بی پزشکی و بی دوائی  که همه چیز می بایست به دست مامای محلی(موما) انجام می پذیرفت، سخت زائی گاه جان مادروکودک را با خطر مرگ روبه رو میکرد و خانواده را از هم می پاشید. از این روی باورها به دقت رعایت میشد . آن گاه که دردهای نزدیک زایمان " وراکفه درد" ظاهر میشد. مردم باور داشتند که دختر چند ساعتی  زودتر از پسر به دنیا می آید. ظهور این درد در کمر و پهلوها، خبرازنزدیکی زایمان می داد.
درد آغازین " کال درد" چندان سخت نبود. در چهارمین درد کودک متولد میشد. دراین مدت همه چیز آماده میشد: تشت، آب جوش ،  پارچه تمیز، قیچی، کاسه ی روغن، شربتهای مقوی پراز تخم ریحان، آب نبات، لباس، قنداق، منقل، اسپند، به خصوص اسپندی که از علم بری های محرم و صفروروز چهارشنبه ی آخر سال فراهم شده بود. کسی را دنبال ماما می فرستادند.
زنان جوان خانواده، آنهایی که دراولین زایمان دچار سخت زائی نشده بودند، زائو را در میان می گرفتند و به او روحیه می دادند . ماما که می رسید ، اتاق را خلوت می کردند . مجمعه ی مسی را می آوردند و درآن تکه ای حصیر ودردو طرف آن شش خشت قرار می دادند. زمانی که درد شدید می شد، ماما اشاره می کرد و اطرافیان آهسته شکم زائو را در جهت خروج نوزاد با روغن می مالیدند و کودک را در وضعیت طبیعی  قرار می دادند. بعداورا به سوی خشت ها می بردند و بردو پا روی خشتها به صورت چمباتمه می نشاندند. زنی در مقابل می نشست که زائوی مضطرب دست در گردنش می کرد و زور می زد وماما در پشت سر زائو برای کمک  در به دنیا آوردن و گرفتن نوزاد می نشست....

انبو

انبو : درختی است از تیره گاوزبان، زیبا و دارای میوه خوراکی. در شمال آنرا درخت انبو و در بقیه نقاط کشور سپستان می نامند.

🌱این گیاه در نواحی گرم زمین میروید و دو نوع است. یک نوع آن میوه درشت دارد و هنگام رسیدن میوه، گوشت میوه از دانه آن جدا میشود. نوع دیگر میوه کوچک دارد و هنگام رسیدن گوشت میوه از دانه جدا نمی شود. این نوع از نوع اول شیرینیش بیشتر ولی ماده لعابی اش کمتر می باشد. در صورتی که نوع اول ماده لعابی بیشتر و شیرینی اش کمتر دارد. میوه هر دو نوع خوشه ای شکل است و هنگام رسیدن زرد رنگ و پس از خشک شدن سیاه رنگ می شود. بهترین نوع این گیاه در بحرین میروید و بلندی درخت آن به چند متر میرسد. ساقه درخت سفید رنگ و شاخه های آن سبز رنگ و برگ های آن مدور و بزرگ و کمی خشن می باشد. بیشتر میوه این درخت مصرف داروئی دارد. طبیعت آن معتدل است. افرادیکه ریه هایشان خشک و خشن شده و سرفه های خشک میزنند و افرادی که تارهای صوتی شان ورم کرده و صدایشان گرفته و افرادی که عطش مفرد دارند می توانند میوه این گیاه را در دهان گذاشته و بمکند و یا خیسانده و از مایع آن کم کم بنوشند یا به هر دو طریق عمل کنند. میوه انبو  در معالجه تبهای گرم مزاج صفراوی همراه داروهای دیگر بسیار مصرف میشود و در ناراحتی های روده ای که در اثر افراط در مشروبات الکلی یا مشروبات گازدار و یا مصرف ادویه های تند حاصل شده اند و سایر خراش های دستگاه گوارش، خوردن لعاب انبو یا اضافه کردن انبو به داروهای دیگر بسیار مفید است.

قبل از پیدایش آنتی بیوتیک ها افرادی که مبتلا به سوزاک میشدند ضمن خوردن داروی اصلی سوزاک که امروزه نیز ارجحیت آن بر سایر داروها به اثبات رسیده، برگ های تازه انبو  را شب در آب خنک میخیسانیده اند و صبح آنرا له کرده و عصاره اش را ناشتا مینوشیده اند و از لعاب مینوشیده اند و از لعاب دانه آن نیز با آبدزدک در مجرای ادرار وارد میکرده اند در بهبودی سوزاک به داروی اصلی کمک مینموده است اما داروی اصلی سوزاک های کهنه داروئی است که با آبلیمو و تخم مرغ ساخته می شود

توم بیجار

آماده کردن خزانه:خزانه ی شالیزار (تومبیجار) محوطه ی کوچکی است که درآن بذر برنج(شلتوک) می پاشند و ساقه ی برنج نخستین روزهایش را درآن به سرمی برد. این محوطه را برحسب نوع زمین وموقعیت مکانی آن انتخاب می کند.
درهمه ی منطقه ی جنوبی و دشت مرکزی گیلان، خزانه مستطیلی یا دایره ای شکل و بعضی اوقات هم در حاشیه ای برنجزار با پشته ای بلندتراز مرزها قرار دارد.
زمان آماده کردن خزانه به هوای منطقه بستگی دارد. ولی معمولا نیمه ی دوم فروردین ماه است.خاک خزانه ی برج را با بیل  یا کج بیل مخصوص شالیزار(بیجاربلو) شخم زده و خاک برگردان می کند. با دست عمق زمین را می کاوند و آشغال و ته مانده ی گیاهان خودرو را بیرو می کشند. آنگاه خزانه را با بیل به قطعه( کله) های کوچکترتقسیم کرده ، مرزهای ظریف اطراف آن را می سازند. سپس خزانه را آبیاری می کنند، خاکش را با لگد می کوند تاکلوخهایش ازهم بازشود و سپس با دست وماله زمین را همواروصاف کرده، کمی کود به آن می افزایند. درخزانه از پهن گاووگوسفند، پوسته های برنج و فضولات مرغ و کرم ابریشم به عنوان کود استفاده می شود. پس از آبیاری و کودپاشی، یک روزبه خزانه استراحت می دهند تا کود به طور کامل درآن نشت کند. روز بعد خزانه را به میزانی آب می دهند که آب به بلندی یک بند انگشت سطح آن را بپوشاند.
لگدکوب کردن، ماله کشیدن، صاف کردن خاک خزانه، کوددادن و آبیاری آن به عهده ی زن شالیکاراست.

معرفی درختان گیلان- راش

راش؛سلطان جنگلهای شمال

نامهای دیگر:آلاش؛راج؛چلر؛مرس؛قزل گز...
راش با نام علمی Fagus orientalisدرختی است پهن برگ که 30 درصد حجم درختان و24 درصد تعداد جنگل های شمال را تشکیل می دهد. تعداد زیادی از تحقیقاتی که درباره جنگلهای شمال انجام می شود مربوط به این گونه است زیرا مرغوبترین چوب رادر کشور دارد و درافلب نواحی شمالی می روید...
راش موجود در جنگلهای شمال ؛گونه خزری یا هیرکانی است.
راش چوبی نیمه سنگین و نیمه سخت به رنگ کرم تا صورتی پررنگ دارد و خوش کاراست.
ارتفاع راش به 30 تا 40 متر و قطر آن به 1/5متر می رسد و اغلب در محدوده ارتفاعی 600 تا 2200 متر از سطح دریادیده می شود.
تنه آن ؛صاف واستوانه ای است و بیشتر تنه را چوب تشکیل می دهد و مغزچوب آن کم است.
راش درختی است تک پایه و خزان کننده دارای گل های مخروطی ومیوه فندقه که با زادآوری طبیعی و یا بذرپاشی در پاییزو زمستان تکثیر می شود.
این درخت هر 5سال یکبار بذرفراوان تولید می کند و در جوانی جست می دهد ولی در سنین بالا جست دهی آن کم می شود.
راش خاک حاصلخیزباگیاخاک زیاد و موادمعدنی غنی و آب وهوای مرطوب وسرد را می پسندد.
نجارها چوب راش را "چوب جنگلی"می نامند و ازدیدآنان مرغوب ترین چوب درایران است ودرصنایع روکش؛تخته لایه؛تراورس؛مبل و ساختمان سازی کاربرد دارد.
این درخت دارای مصارف روستائی بسیارهست که می توان به ساخت در؛پنجره؛تیر؛ستون؛چهارپایه؛کفش چوبی و گهواره اشاره کرد.
ازبذراین درخت روغنی استخراج می شود که 20درصد خوراکی و شامل گلیسریدهای پالمتیک واولئیک است.
به گفته کارشناسان راش درختی است سایه پسند با پوست نازک که درنتیجه گرما و تابش شدید آفتاب باعث آفتاب زدگی و سوختگی پوست آن واز بین رفتن کامبیوم می شود. البته پوست نازک این حسن را دارد که صاعقه راازتود عبور می دهد و آسیب پذیری درخت براثر اصابت صاعقه کم می شود.
افزایش راش طبیعی و با بذر افشانی خود درخت انجام می گیرد(ریزش دانه ها در اطراف درختها در طبیعت)...
در فرهنگ گیلان راش دار کنایه از فرد قدبلند دارد.

پیام تسلیت

هوالباقی

خانواده محترم " مراد "

با نهایت تاثر و تاسف درگذشت   مادر گرامی وارجمندتان

مرحومه مغفوره کربلایی خانم  قیصربرقی ( خادم قدیمی امامزاده گرماخانی چوشل)

رابه شما و سایر بازماندگان تسلیت عرض نموده و از درگاه خداوند منان برای آن مرحومه رحمت و برای بازماندگان صبرو شکیبائی مسئلت می نمایم...

" مارا در غم خود شریک بدانید "

 

آشنائی با حشرات گیلان - سیفتال

سیفتال
انواع زنبوررا گویند اما منظوربیشتر زنبور طلائی است که به زنبور خانگی شهرت دارد و در خانه ها لانه می گذارد. طول بدن زنبور طلائی ماده 35 میلی متر و طول بدن نر 24-28میلیمتر است. سینه  این زنبور سیاه و پشت او زرد قهوه ای است. این زنبور لانه خودرا کنج زیر دامنه ها و سایر جاهای مناسب  از جمله روی درخت و کلاً دوراززمین می سازد. خاکه چوب پوسیده درخت  بلوط عمده ترین  مصالح خانه سازی اوراتشکیل می دهد. سیفتال  گیلانی برای ساختن خانه غالباً از گل استفاده می کند. در فرهنگ گیلکی "سیفتال کمر" کنایه از آدم کمرباریک دارد.
این زنبور شهرهای 1000 تا 4000زنبوره می سازد و برای دفاع از خود و موجودیت لانه از حمله و نیش زدن به انسان مضایقه ندارد. سیفتال به نشستن روی انگور خاصه انگور عسکری علاقه دارد.
@choshaleman

چوچاق- آشنائی با گیاهان داروئی گیلان

 


از گیاهان معطر صحرائی و در گیلان جزو سبزی ها است. چوچاق  طعم دهنده ی غذاست و برای درست کردن  دِلار ، ترشی ، کال کباب و زیتون پرورده از آن استفاده می شود.چوچاق  از جمله گیاهان دارویی با پتاسیل های ناشناخته است که رو به فراموشی است این گیاه دارای مصارف متعددی همچون سبزی کاری، گل کاری و دارویی و از جمله مصارف دارویی این گونه ، مسکن درد، اشتها آور و خاصیت آنتی اکسیدانی است. محققان به تازگی دریافتند که از گیاه چوچاق  می توان برای کاهش آهن خون در بیماران تالاسمی هم استفاده کرد.
نام علمی چوچاق  eryngium campestre و نام فارسی آن شش شاخ است. در مازندران به آن زولنگ معنی قسم اخیر قرصعنه به، در شهسوار ششاک و رامسر شوشاخ (در واقع شش شاخ) و در گيلان آن را چوچاق و يا انارچوقاق مي گويند. اعراب آن را قرصعنه مسدس می نامند.. گیاه چوچاق  خاردار و از تیره چتریان است،☘ چوچاق  گیاهی است چندساله با گلهایی  به رنگ آبی آسمانی، با پراکندگی در شمال ایران در مناطق جلگه ای از رامسر تا گلوگاه و ارتفاعات میانی البرز در شیب های شمالی قابل رویش است. عمده ترکیبات موجود در چوچاق  شامل اسانس‌های مختلفی مانند لیمونن ، آلفا پی نن و اسید فولیک است ، همچنین ریشه گیاه دارای تانن ، قند ساکارز و اسانس زولنگ با بویی مطبوع حدود 88 درصد است.
☘این گیاه آرامش‌بخش اعصاب ، محرک قوای جنسی ، بهبود بواسیر ، تسکین دهنده بیماری‌های رماتیسمی و رفع التهابات ، تسکین دهنده دل درد و ریشه آن نیز برای تحلیل ورم‌ها مفید است.
☘قسمت های هوایی گیاه را هنگامی که تر و تازه است می توان پخت و بهترین سبزی خورشتی است. تمام قسمت های گیاه پیشاب آور و ملین بوده، اشتها و شهوت را افزایش می دهد. به دلیل داشتن اسید فولیک خون ساز است، پادزهر سموم، جوشانده آن مسکن درد پهلو، جوشانده بیخ آن همراه شکر بادشکن و جهت از بین بردن نفخ و درد پهلو مفید است. ادرار، شیر و عرق را افزایش می دهد، سنگ کلیه و مثانه را از بین می برد. مربای بیخ تازه آن خوشبو کننده دهان و محرک باه است. عصاره بیخ آن برای عقب افتادگی عادت ماهیانه مفید است، پماد بیخ آن با آرد جو و برگ کاسنی نرم کننده ورم های سخت می باشد.

پیام تسلیت

واژگان گیلکی مربوط به کفش


پابزار : پاافزار، کفش ، دمپائی
چاروق : کفش
چَمیش: کفش کوه نشین، کفشی همانند گیوه تهیه شده از چرم گوسفند یا گاو.
رزین گئولش: کفش لاستیکی که پس از چمیش به بازار آمد.

باورهای عامیانه ی مردم گیلان درباره کفش:
ا ولین نفری که کفش کسی که از سفر زیارتی برگشته را  به پا کند نفر اولی خواهد بود که به همان جا مشرف خواهد شد .
یکی از رسم های قدیمی  در چوشل هم این بود که اگر  کفش های کسانی که به خواستگاری رفته اند توسط صاحب خانه یا دختر صاحب خانه مرتب و منظم میشد در واقع به معنی رضایت دختر بود که میگفتن جواب مثبت گرفتن ...(چوشل)

اگرکفش موقع درآوردن وارو برزمین بیفتد ، بخت صاحبش به خواب میرود (آستانه اشرفیه )
اگرکفش های کسی در موقع راه رفتن، به هم بخورد، به زودی پولدارمیشود . (رشت)
اگرکفش ها بعدازدرآوردن، روی هم بیفتند، دشمن صاحب کفش فراوان می شود (کوچصفهان )...