1-کتاب ولایت دارالمرز ایران  نوشته هلدر رابینو
هلدررابینو نایب کنسول انگلستان در رشت در فاصله سالهای 1906 تا 1912 میلادی (1285 هجری شمسی تا 1291 هجری شمسی )بود. اودر طول اقامتی در حدود شش سال در گیلان ، از تمام اوقاتی که فرصتی در دست داشت، برای جمع آوری اطلاعات در زمینه مسائل مختلف گیلان استفاده میکرد.
در کتاب معروف ولایات دارالمرزایران روستای چوشل به عنوان یکی از روستاهای بزرگ ومهم منطقه دیلمان نام برده شده و ظاهراً از لفظ" چوسل" نیز برای این روستا استفاده میشده است. میزان مالیات گرفته شده از روستای چوشل در سال 1290 هجری شمسی حدود 1178 قران ذکر شده است که در بین روستاهای دیلمان  رقم بالائی بوده و نشان دهنده جمعیت و وسعت بالای روستا در آن زمان است...
این مالیات بیشترین میزان مالیات بعداز روستاهای خرارود، کوجل، کوره،آسیابر، دیارجان، و گولک در بین روستاهای دیلمان می باشد.  
همچنین در بخش دیگری ازاین  کتاب،.آورده شده است که اعقاب دیلمیان قدیمی جز در قراء کلارده و چوشل (   cosal) دیده نمی شوند.
زندگی آنها تابستانها در کلاچ خانی و زمستانها در دشت می گذرد....مردم دهکده های دیلمان را دیلمیها تشکیل می دادند، ولی آنها زمینهای خود را فروختند ودر برفجان ساکن شدند. در نیمه اول قرن بیستم محمد رضا خان عده زیادی از زندانیان را به دیلمان آورد و آنها در آنجا تشکیل چهار طایفه طالش، جهانگیری،گسکری و اشکوری را دادند.


کردهای عمارلو در دیار جان و دهکده های گولک،کوچی،کلنج باغ، قیس آباد،زردرود،توکام،تنگ رود و عین شیخ سکونت دارند. مالیاتهای فوق العاده زیاد و برداشت محصول با روشی نادرست که پی درپی انجام می گیرد آنها را از پای درمی آورد، به طوری که ناچار شدند دست از گله های خود بشویند و به صورت ساکنان همیشگی این منطقه درآیند.
دامهای اصلی و گوسفندان ناحیه دیلمان به گالشها یا چوپانها سپرده میشود. این مردم زمستان را در پای کوهها در نه کیلومتری جنوب سیاهکل و پائیز را در کلهات یا تپه های مشجر میان سیاهکل و دیلمان  مانند سردابف آتشکی، دهبن، کندوم وغیره می گذرانند و تابستانها را در ییلاق به سر میبرند.
بر طبق فهرستی قدیمی چوپانهای این منطقه به یازده طایفه تعلق دارند که عبارتند از:
کلاردهی،چهار شاهی، بوری،نظری، گسکری، لیه چاک، طالشقلی، دره کی ، سیسه کوه ، چراغکوه و صوفی.


در عصر آغامحمدخان و فتحعلیشاه، حاکم گیلان محمدرضا خان بود .که تا حدی مقتدر به نظر می رسید و اعقاب او ادعا می کنند که او هدایت خان را در وقتی که می خواست با کشتی از انزلی به لنکران فرار کند به ضرب گلوله از پا درآورده است.

لینک کانال زیر آسمان چوشلhttps://telegram.me/choshaleman